Τις τελευταίες ημέρες το περιστέρι βρέθηκε και πάλι στο προσκήνιο. Ένας πολιτικός σχηματισμός το επέλεξε ως σύμβολό του, ενώ για τους χριστιανούς η περίοδος της Πεντηκοστής και η εορτή του Αγίου Πνεύματος επαναφέρουν στη μνήμη την καθιερωμένη απεικόνιση του λευκού περιστεριού ως συμβόλου της θείας παρουσίας. Είναι φυσικό, λοιπόν, πολλοί αδελφοί να αναρωτηθούν εάν το περιστέρι διαθέτει και κάποια ιδιαίτερη τεκτονική σημασία.
Πριν προσεγγίσουμε το ίδιο το σύμβολο, χρειάζεται να θυμηθούμε μία θεμελιώδη αρχή. Ο τεκτονισμός δεν ασχολείται με θρησκευτικές και πολιτικές αντιπαραθέσεις. Οι Στοές δεν αποτελούν χώρο συζήτησης κομματικών ζητημάτων ούτε πεδίο θεολογικών αντιδικιών. Ο σκοπός τους είναι διαφορετικός. Επικεντρώνεται στην ηθική καλλιέργεια του ανθρώπου, στη συμβολική διδασκαλία και στην αδελφική συνύπαρξη ανθρώπων που μπορεί να έχουν διαφορετικές πολιτικές αντιλήψεις και διαφορετικές θρησκευτικές πεποιθήσεις.
Για τον λόγο αυτό, κάθε φορά που ένα σύμβολο χρησιμοποιείται από πολιτικούς φορείς ή από θρησκευτικές παραδόσεις, είναι χρήσιμο να αποφεύγουμε τις αυτόματες ταυτίσεις με τον τεκτονισμό. Το γεγονός ότι ένα σύμβολο διαθέτει έντονο θρησκευτικό ή πολιτικό περιεχόμενο σε κάποιο συγκεκριμένο πλαίσιο δεν σημαίνει ότι αποκτά αυτομάτως και τεκτονική σημασία.
Στην περίπτωση του περιστεριού, η χριστιανική παράδοση το έχει συνδέσει άρρηκτα με το Άγιο Πνεύμα. Πρόκειται για έναν συμβολισμό που έχει διαμορφώσει την τέχνη, την υμνολογία και τη θεολογική σκέψη επί πολλούς αιώνες. Ως χριστιανοί μπορούμε να προσεγγίζουμε αυτό το σύμβολο με ευλάβεια και σεβασμό, ιδιαίτερα κατά την εορτή του Αγίου Πνεύματος.
Η θρησκευτική αυτή ερμηνεία, όμως, ανήκει στον χώρο της πίστης και όχι στον χώρο του τεκτονικού συμβολισμού.
Αν αναζητήσουμε τις σχετικές αναφορές στην τεκτονική βιβλιογραφία, θα διαπιστώσουμε ότι το περιστέρι εμφανίζεται με πολύ διαφορετικό τρόπο. Ο Albert G. Mackey, στο λήμμα Dove της Encyclopedia of Freemasonry, σημειώνει ότι στον τεκτονισμό το περιστέρι εξετάζεται σε σχέση με τον αγγελιοφόρο του Νώε. Η έμφαση βρίσκεται στην αποστολή του μηνύματος και στην επιστροφή με το κλαδί της ελαίας, ως ένδειξη ότι τα νερά του κατακλυσμού υποχώρησαν και ότι η ζωή μπορεί να συνεχιστεί.
Ακόμη και αυτή η αναφορά, όμως, δεν ανήκει στα κεντρικά τεκτονικά σύμβολα. Το περιστέρι δεν κατέχει τη θέση που κατέχουν ο γνώμονας, ο διαβήτης, ο ακατέργαστος λίθος ή οι στύλοι του Ναού. Η παρουσία του είναι περιορισμένη και ειδική.
Για τον χριστιανό το λευκό περιστέρι παραπέμπει στο Άγιο Πνεύμα. Για έναν πολιτικό φορέα μπορεί να αποτελεί μήνυμα ειρήνης ή πολιτικής ταυτότητας. Για τον μελετητή της τεκτονικής παράδοσης παραπέμπει κυρίως στην αφήγηση του Νώε και στην ιδέα του αγγελιοφόρου που μεταφέρει ένα μήνυμα ελπίδας.
Η σύγχυση δημιουργείται όταν τα επίπεδα αυτά συγχέονται μεταξύ τους.
Ο τεκτονισμός δεν έχει λόγο να οικειοποιηθεί ένα θρησκευτικό σύμβολο ούτε να το εντάξει σε πολιτικές αντιπαραθέσεις. Αντίθετα, η ίδια η παράδοσή του μάς προτρέπει να σεβόμαστε την αυτονομία κάθε πεδίου. Η πίστη ανήκει στον χώρο της συνείδησης. Η πολιτική ανήκει στον χώρο της κοινωνικής δράσης. Η τεκτονική εργασία ανήκει στον χώρο της ηθικής και συμβολικής καλλιέργειας του ανθρώπου.
Καθώς λοιπόν οι χριστιανοί ετοιμαζόμαστε να τιμήσουμε την εορτή του Αγίου Πνεύματος, ας αποδώσουμε στο λευκό περιστέρι τη θρησκευτική σημασία που του αποδίδει η πίστη μας. Και όταν μελετούμε τον τεκτονικό συμβολισμό, ας παραμένουμε πιστοί στη διάκριση που πάντοτε χαρακτήριζε την τεκτονική παράδοση: τον σεβασμό προς όλες τις πεποιθήσεις και την αποφυγή της σύγχυσης ανάμεσα στη θρησκεία, την πολιτική και τον τεκτονισμό.
ΜΤ3αα
ΔΠ
Πηγές
- Albert G. Mackey, *Encyclopedia of Freemasonry*, λήμμα «Dove».
- Βιβλίο της Γενέσεως 8:8–11.
- James Anderson, The Constitutions of the FreeMasons.
- W. L. Wilmshurst, The Meaning of Masonry.
- Τεκτονικό Πανόραμα
- Τεκτονικός Παντογνώστης
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου