Βάβελ και Τεχνητή Νοημοσύνη

 

Υπάρχει μια παλιά αυταπάτη που επιστρέφει κάθε φορά με νέο ένδυμα: ότι η συσσώρευση γνώσης οδηγεί αυτομάτως στη σοφία. Στην εποχή μας, το ένδυμα αυτό ονομάζεται Τεχνητή Νοημοσύνη. Δεν είναι η πρώτη φορά που ο άνθρωπος πιστεύει πως βρήκε τον τρόπο να φτάσει τον ουρανό· είναι όμως ίσως η πρώτη που το κάνει με τόση ταχύτητα και τόσο λίγο στοχασμό.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη παράγει λόγο με άνεση, δομές με συμμετρία και φράσεις με επιφανειακή συνοχή. Αυτό όμως που συχνά απουσιάζει δεν είναι η πληροφορία, αλλά το βίωμα. Όπως στη Βάβελ, οι εργάτες διέθεταν πέτρα και πηλό· εκείνο που δεν διέθεταν ήταν κοινή γλώσσα. Έτσι και σήμερα, οι λέξεις πληθαίνουν, αλλά το νόημα αραιώνει.
Δεν πρόκειται για σιωπηρή άγνοια, αλλά για θορυβώδη ημιμάθεια. Η μηχανή μιμείται τη σκέψη, χωρίς να γνωρίζει γιατί μιλά. Και ο άνθρωπος, γοητευμένος από την ευχέρεια της παραγωγής, ξεχνά να ρωτήσει: Καταλαβαίνω αυτό που διαβάζω ή απλώς κοιτώ λέξεις;
Κάποτε η αντιγραφή ήταν μαθητεία. Σήμερα είναι συντόμευση. Το πρόβλημα δεν είναι ότι επαναλαμβάνουμε, αλλά ότι επαναλαμβάνουμε χωρίς επίγνωση. Όταν το ίδιο σύμβολο, η ίδια αλληγορία, η ίδια παράγραφος εμφανίζεται ξανά και ξανά χωρίς εσωτερική επεξεργασία, τότε η γνώση παύει να είναι εργαλείο και γίνεται διακόσμηση.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν ευθύνεται γι’ αυτό. Απλώς επιταχύνει μια ήδη υπάρχουσα τάση: την αντικατάσταση της κατανόησης από την ευκολία. Σεμνύνομαι να πω ότι ο Τεκτονικός Παντογνώστης δεν μετριέται από το πόσα γνωρίζει, αλλά από το πόσα μπορεί να αντέξει να μην πει.
Ο Τεκτονισμός είναι κόσμος συμβόλων, όχι αποθήκη πληροφοριών. Όταν όμως τα σύμβολα αποσπώνται από τη δομη τους και στοιβάζονται άναρχα, τότε παύουν να λειτουργούν ως οδηγοί και μετατρέπονται σε λαβύρινθο. Η πυκνότητα, χωρίς δομή, δεν οδηγεί σε βάθος αλλά σε σύγχυση.
Η Βάβελ δεν θεραπεύεται με περισσότερες λέξεις. Θεραπεύεται με παύσεις. Με εκείνη τη σιωπή που επιτρέπει στο σύμβολο να καθίσει μέσα μας, να αντισταθεί στην άμεση ερμηνεία, να ζητήσει χρόνο. Η σιωπή δεν είναι απουσία λόγου· είναι παρουσία προσοχής.
Ο Τεκτονικός Παντογνώστης σας περιμένει
- tetraktys.gr Μαρία Βασιλοπούλου , Πλειάδων 95, Τ.Κ.145 64 Ν. Κηφισιά , 2108077513, 2106250513, sales@tetraktys.gr
- tektonismos.gr , Φιλικής Εταιρείας 39, Τ.Κ. 546.21, Θεσσαλονίκη, 2310265042, 2310265083, 6976122020 EMAIL info@tektonismos.gr 

Δείτε λιγότερα